header image speeches

Het verschil maken als speechschrijver

Speechschrijven is een vak apart, waarbij heel wat komt kijken. Denk aan psychologisch inzicht, inhoudelijke kennis en – uiteraard – een sterk ontwikkeld taalgevoel. Voor het schrijven van een goede speech bestaat een aantal belangrijke basisbeginselen. Hieronder zet ik wat uitgangspunten op een rij, gebaseerd op mijn eigen ervaring als professioneel speechschrijver.

Weet waarover je schrijft…
Natuurlijk moet je weten waar je over schrijft. Een beetje affiniteit met het onderwerp waarover je schrijft is handig, maar niet altijd noodzakelijk. Zolang je maar in staat bent om je een onderwerp snel eigen te maken. Goed onderzoek is daarbij belangrijk. Hoe beter het onderzoek naar het onderwerp van je speech, hoe meer diepgang je kunt aanbrengen. Dat maakt een speech een stuk interessanter.

…voor wie, maar ook namens wie
Net zoals je moet weten waarover je schrijft, moet je ook weten voor wie je schrijft. Is je speech gericht aan een zaal vol studenten, dan gebruik je een andere toon dan bij een toespraak voor een groep beleidsambtenaren. Schrijf je een speech voor een ander, dan is een goede klik met je opdrachtgever onmisbaar. Je bent in feite zijn of haar ‘gedachtenlezer’. Zorg ervoor dat je een goed beeld van de spreker hebt, zodat je zijn of haar persoonlijke stijl kan laten terugkeren in je tekst.

Structuur
Net als bijna iedere tekst, heeft een speech een kop, middenstuk en staart nodig. Hoe je daar invulling aan geeft hangt af van het onderwerp en het soort speech. Besteed hier goed aandacht aan en breng lijn aan in je verhaal. Met de speech die je schrijft wil je het publiek meenemen op een reis, die van begin tot eind boeit. Dat kun je bijvoorbeeld doen door in het begin wat spanning op te bouwen. Een sterke afsluiter voorkomt dat je speech als een nachtkaars uitgaat.

Taalgebruik
Onnodig ingewikkeld taalgebruik werkt in het algemeen al slecht, maar helemaal in speeches. Stel je eens voor dat je in een zaal zit en moet luisteren naar iemand die in nauwelijks te volgen jargon spreekt. Dat maakt een speech saai en vermoeiend om aan te horen. Zorg voor heldere, aansprekende taal in een speech. Maak je zinnen ook niet eindeloos lang. Houd ze liever kort. Dat werkt een stuk beter.

Aandacht vasthouden
Het vasthouden van de aandacht van het publiek is een van de grootste uitdagingen. Wat helpt is om met voorbeelden te werken. Die maken je speech concreet en levendig. Als dat op zijn plaats is, probeer dan ook wat humor te gebruiken. Let ook op de lengte van je speech. Hoe langer die is, hoe moelijker het is om de toehoorders te boeien. Denk maar aan de befaamde marathonspeeches van Fidel Castro. Daar heeft niemand een woord van onthouden. Hoe lang een speech duurt hangt uiteraard af van het aantal woorden. Een spreektijd van 120 tot 130 woorden per minuut is normaal.

Proefdraaien
Als je een speech hebt geschreven, lees hem dan hardop voor. Op die manier hoor je of hij goed loopt en kun je foutjes eruit filteren. Hoe een speech uiteindelijk overkomt, zal sterk afhangen van de spreker. Heeft die veel ervaring met toespraken of kan hij of zij wel wat tips gebruiken? Als het nodig is, verwerk die dan in je tekst. Geef bijvoorbeeld aan waar de spreker even een stilte kan laten vallen, om spanning op te bouwen. Een van de beste sprekers ooit vind ik Barack Obama. Hij had een speechschrijver die aan een half woord genoeg had en honderden teksten voor hem schreef.

Soorten speeches
Speeches bestaan er in veel soorten en maten. Als professioneel speechschrijver heb ik daar ruime ervaring mee. Zo schrijf ik onder meer speeches op politiek en maatschappelijk gebied, waarin het vooral gaat om overtuigen. Dat doe ik bijvoorbeeld voor oud-ministers, of directieleden van grote brancheorganisaties. Een heel ander soort speech is de gelegenheidsspeech, waarvan ik er veel maakte voor Ben Vree, voormalig CEO van Smit Internationale. Een leuk voorbeeld is de speech die ik schreef namens de Club Rotterdam voor Joop van den Ende, uitgesproken tijdens zijn laureaat van de Erasmus Universiteit.

Meer weten?
Meer weten over mijn werk als speechschrijver? Bel met Heldere Taal op 015-268.26.52, of stuur een mail naar info@helderetaal.nl.